De kosten voor de vermeerdering zijn sedert 2012 dermate gestegen dat een aanzienlijke stijging van de vermeerderingspremie zeker verantwoord is. Wij noteren dat de federale regering maatregelen zou nemen om de marges en de positie van de landbouwers binnen de keten te beschermen zonder dat die maatregelen de werking van de keten verstoren.

Einde 2012 was er binnen Intersemza die toen nog bestond uit Agrisemza, Assinsel en Semzabel een akkoord voor de compensatie van de vermeerderingskosten. Dit werd toen eenzijdig door Semzabel per aangetekend schrijven opgezegd omdat er ondertussen een akkoord ondertekend werd tussen de vertegenwoordigers van Semzabel en Synagra voor de inning van de billijke vergoeding bij de triage van hoevezaad. Hoewel de belangen van de vermeerderaars van gecertificeerde zaden alle vorige jaren door Agrisemza verdedigd werden en dat we meerdere jaren meegewerkt hadden aan de inning van rechtmatige kwekersrechten bij het gebruik van hoevezaad,  zijn we sedertdien geen partner meer voor de bespreking van de eerlijke compensatie van de vermeerderingskosten. De aanpassing van de premies voor de vermeerdering maakte destijds integraal deel uit van de overeenkomst van de 3 partijen waarbij de belangen van ieder deelnemer in de keten gerespecteerd werden. De jaarlijkse inning van de billijke vergoeding bereikt momenteel het dubbele van het ooit voorziene niveau in 2012. Toen werd reeds € 25/T voorzien voor de compensatie van de vermeerderaar van basiszaad.

Ondertussen is het gebruik van hoevezaad aanzienlijk gestegen en is de billijke vergoeding verdubbeld zodat dit een verdienmodel wordt voor de zaadhuizen .Vroeger werden de kwekersrechten verrekend in de prijs van het gecertificeerd zaad, maar vermits de verkoop van gecertificeerd zaad vermindert wordt de inning van kwekersrechten kleiner en deze van de billijke vergoeding groter. Vermits deze compensatie van de kwekersrechten toekomt aan de handelaar-bereiders werkt dit contra de vermeerderaars want hoe groter dit bedrag wordt ter compensatie van de kwekersrechten bij het gebruik van hoevezaad hoe kleiner de hoeveelheid gecertificeerd zaad dat gebruikt wordt en wat niet gecompenseerd wordt in de prijs van het gecertificeerd zaad, wel integendeel. Dit is in feite een promotie van het hoevezaad ten nadele van de prijs van het gecertificiëerd zaad

Op de jaarlijkse Europese bijeenkomst van de vermeerderaars (ESGG) hoorden we in 2024 dat alle vermeerderaars van de deelnemende Europese landen een overeenkomst gesloten hadden ter compensatie van de gestegen productiekosten voor de vermeerdering. Essentieel is wel dat de vermeerderaars individueel met de zaad-firma’s een overeenkomst sluiten en dus niet in groep. De Franse delegatie gaf een voorbeeld voor de compensatie door de zaadfirma’s voor de productie van basiszaad.

Essentieel in de nieuwe Europese wetgeving is wel de inversie van de contractuele overeenkomst. De landbouwer moet voorafgaand aan de uitzaai van de granen of graszaden een overeenkomst voorstellen aan de handelaar-bereider en na overleg wordt het contract door beide partijen vóór de uitzaai ondertekend. Daarbij is er keuze tussen een vaste prijs per eenheid ofwel een prijs per kg die rekening houdt met de evolutie van een aantal parameters die betrekking hebben op de kosten en de kwaliteit.

Om de vermeerderaar te helpen bij de individuele prijsbepaling geven we hierbij een overzicht van de kostenelementen die specifiek zijn voor de vermeerdering. De normale teeltkosten van zaaigoed, meststoffen, gewasbescherming, lonen en loonwerk moeten gecompenseerd worden door de marktprijs. 

Voorafgaand aan de opsomming vernoemen we de specifieke kosten gekoppeld aan de vermeerdering.

• • De registratierechten per perceel zijn in Vlaanderen gestegen van €14 naar 20 € (42%) in Wallonië zijn deze gestegen van12.5 naar 19 € (52%).
  • De kosten voor veldkeuring zijn in Vlaanderen gestegen van 24 naar 30 € (25%) en in Wallonië van 12 naar  21 € (+68%).
  • De prijs van het basiszaad is met 245 € per ton gestegen.
  • De arbeidskosten zijn sedert 2014 met 25%gestegen. 

Om een harmonieuze ontwikkeling van de zaaizaadproductie te vrijwaren vereist dit een billijke vergoeding voor de vermeerdering van de diverse categorieën klasse E3, R1, R2.

Verantwoording van de compensatie van kosten voor de productie van basiszaad

• • zaaigoed: 170 kg X € 245/ T = € 41,65 18%

• • officiële registratie per perceel: € 20 : 4 ha = € 5 3%

• • veldkeuring: € 30: 4 ha = € 7,5 2%

• • opschoning: € 20 8% 

• • lagere opbrengst basiszaad: 500 kg/ha X € 200/T = € 100 42%

• • reiniging maaidorser: € 20   8%

• • afzonderlijke stockage: € 10  4%

• • vergoeding voor de vermeerderaar: € 36 15%

• • totaal: € 240 per hectare

Vergoeding of compensatie voor de vermeerdering van basiszaad: € 240: 9,6 T/ ha = € 25 /T